مقایسه عملکرد تولیدمثلی میش‌ها ,و صفات رشد و فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون در بره‌های شیر خوار سنجابی و آمیخته‌های سنجابی×رومانف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه رازی

2 گروه علوم دامی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، ، دانشگاه راز ی ، کرمانشاه ،

3 استاد پژوهشی، بخش تحقیقات تغذیه و فیزیولوژی دام، موسسه تحقیفات علوم دامی ، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، کرج ، ایران

4 استادیار پژوهشی تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات ، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، کرمانشاه، ایران.

10.22069/ejrr.2026.24609.2044

چکیده

سابقه و هدف: هدف این پژوهش مقایسه عملکرد تولیدمثلی میش‌ها، صفات رشد قبل از شیرگیری و فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون در بره‌های سنجابی خالص و آمیخته‌های سنجابی×رومانف بود. گوسفند نژاد سنجابی یکی از نژادهای بومی گوشتی-پشمی در منطقه غرب کشور و استان کرمانشاه می‌باشد که به علت خشکسالی‌های‌ اخیر و با مشکلات از بین رفتن مراتع و صادرات دام جمعیت آنها رو به کاهش است. استفاده از نژاد رومانف به‌دلیل توان بالای چندقلوزایی می‌تواند بازده تولیدی گله‌های بومی را افزایش دهد، با این حال اثر این تلاقی بر وضعیت فیزیولوژیک و رشد اولیه بره‌های سنجابی به‌طور دقیق مشخص نشده است. از این‌رو، ارزیابی همزمان شاخص‌های رشد و پاسخ‌های متابولیکی در این آمیخته‌ها مدنظر قرار گرفت.
مواد و روش‌ها: این آزمایش در ایستگاه تحقیقات دامپروری مهرگان کرمانشاه در سال 1402 انجام شد. به منظور اجرای پژوهش حاضر در بهار سال 1402 از 200 رأس میش نژاد سنجابی موجود در گلۀ ایستگاه مهرگان واقع در غرب کرمانشاه به عنوان پایه مادری استفاده شد. میش های سنجابی به‌صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه اول با قوچ سنجابی به روش جفت‌گیری طبیعی و گروه دوم پس از همزمان‌سازی فحلی با اسپرم قوچ رومانف به روش تلقیح لاپاراسکوپی بارور شدند. پس از تولد، 15 رأس بره از هر گروه انتخاب و به مدت 77 روز تحت شرایط مدیریتی و تغذیه‌ای یکسان پرورش یافتند. وزن‌کشی از تولد تا پایان دوره هر 15 روز انجام و صفاتی شامل وزن تولد، وزن دوره‌ای، افزایش وزن روزانه و افزایش وزن کل محاسبه شد. در 77 روزگی از هر گروه 5 نمونه خون اخذ و فراسنجه‌های گلوکز، اوره، پروتئین کل، آلبومین، کلسترول، تری‌گلیسرید، HDL، LDL و VLDL به همراه فعالیت آنزیم‌های آلکالین فسفاتاز و آسپارتات ترانس‌آمیناز و شاخص مالون‌دی‌آلدئید اندازه‌گیری گردید. داده‌ها با رویه GLM نرم‌افزار SAS و آزمون t در سطح 05/0 تحلیل شدند.
یافته‌ها: در گروه آمیخته، تعداد میش‌های زایش کرده (88 در مقابل 81 رأس)، تعداد کل بره‌های متولد شده (154 در مقابل 114 رأس) و تعداد زایش‌های دوقلو بیشتر از گروه خالص بود. وزن تولد بین دو گروه تفاوت معنی‌داری نداشت (P>0.5). وزن بره‌های سنجابی در دو و چهار هفتگی به‌طور معنی‌داری بیشتر بود (P<0.05)، اما در شش، هشت و ده هفتگی اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. وزن شیرگیری و افزایش وزن روزانه نیز بین تیمارها اختلاف آماری نشان نداد (P>0.05). فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون شامل متابولیت‌های انرژی و لیپیدی در دو گروه مشابه بود و هیچ‌یک از شاخص‌ها اختلاف معنی‌داری نداشتند (P>0.05). فعالیت آنزیم‌های کبدی و غلظت مالون‌دی‌آلدئید نیز بین تیمارها تفاوتی نشان نداد.
نتیجه‌گیری: آمیخته‌گری گوسفند سنجابی با رومانف موجب افزایش شاخص‌های تولیدمثلی و چندقلوزایی شد، اما تأثیر معنی‌داری بر رشد قبل از شیرگیری و وضعیت متابولیکی بره‌ها نداشت. بر اساس داده‌های حاصل، افزایش میانگین وزن روزانه در دو گروه بره‏های شیرخوار سنجابی با آمیخته‏های رومانف×سنجابی معنی‌دار نبود. همچنین فراسنجه‌های خونی و برخی از آنزیم های کبدی و شاخص مالون دی آلدئید در طی پرورش معنی‌دار نبودند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparison of reproductive performance of ewes and pre-weaning growth traits and blood biochemical parameters of Sanjabi and Sanjabi × Romanov lambs

نویسندگان [English]

  • mohammad moeini 1
  • salim javadzadeh 2
  • hasan khamisabadi 3
  • sajad badbarin 4
1 Associate Professor of Animal Science Department, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah,Iran
2 Animal Science Department, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah
3 . Animal Science Reserch Institute of Iran,Agricultural Research Education and Extension Organization, Karaj
4 Animal Science Reserch Department, Kermanshah Agricultural and Natural Reasources Research Education Center, AREEO, Kermanshah,Iran
چکیده [English]

Background and objectives: This study aimed to compare reproductive performance, pre-weaning growth traits, and blood biochemical parameters between purebred Sanjabi lambs and Sanjabi × Romanov crossbred lambs. Evaluation of growth performance and carcass characteristics in purebred Kurdi and Kurdi× Romanov reported .Romanov sheep are characterized by high prolificacy, and their use in crossbreeding programs may improve flock productivity; however, information regarding physiological status and early growth performance of Sanjabi crossbred lambs remains limited.
Materials and methods: The experiment was conducted in 2023 at the Mehrgan Animal Husbandry Research Station, Kermanshah, Iran. A total of 200 Sanjabi ewes were randomly assigned into two groups. The first group was naturally mated with Sanjabi rams, while the second group underwent estrus synchronization followed by laparoscopic artificial insemination using Romanov semen. After lambing, 15 lambs per group were selected and reared under identical feeding and management conditions for 77 days. Body weights were recorded every 15 days, and growth traits including birth weight, periodic weights, average daily gain, and total weight gain were calculated. At 77 days of age, blood samples were collected from five lambs per group before feeding. Biochemical parameters including glucose, urea, total protein, albumin, cholesterol, triglycerides, HDL, LDL, and VLDL were measured along with liver enzyme activities (alkaline phosphatase and aspartate aminotransferase) and malondialdehyde concentration. Data were analyzed using the GLM procedure of SAS software, and means were compared using Student’s t-test (P<0.05).
Results: Crossbred ewes showed improved reproductive performance, with higher lambing rate (88 vs. 81 ewes lambed) and greater number of lambs born (154 vs. 114) compared with purebred Sanjabi ewes. Birth weight did not differ significantly between groups (P=0.64). Purebred lambs had significantly higher body weight at weeks 2 and 4 (P=0.0001 and P=0.006), whereas no significant differences were observed at weeks 6, 8, and 10. Weaning weight and average daily gain were similar between treatments (P=0.86). Blood biochemical metabolites and lipid profiles showed no significant differences between groups (P>0.05). Likewise, liver enzyme activities and malondialdehyde concentrations were not affected by genotype.
Conclusion: Crossbreeding Sanjabi sheep with Romanov increased reproductive indices and prolificacy; however, it had no significant effect on pre-weaning growth performance or the metabolic status of lambs. Based on the obtained data, the average daily weight gain did not differ significantly between purebred Sanjabi suckling lambs and Sanjabi × Romanov crossbred lambs. Likewise, blood biochemical parameters, certain liver enzyme activities, and malondialdehyde levels showed no significant differences during the rearing period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Blood parameters
  • Growth performance
  • Malondialdehyde
  • Suckling lambs