ترکیب‏شیمیایی و گوارش‏پذیری آزمایشگاهی اندام‌های‏هوایی پیاز سیلوشده با خرمای وازده، ملاس و اوره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

3 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، مجتمع آموزش عالی شیروان، شیروان، ایران

10.22069/ejrr.2025.23942.2020

چکیده

سابقه و هدف: هنگام برداشت غده پیاز، اندام هوایی (بوته) آن به‌جز دربرخی موارد که به‏وسیله گوسفندان چرامی‏شود معمولاً کاربرد چندانی نداشته و در زمین رها می‏شود. باتوجه به تولید سالانه بیش از سه‏میلیون‏ و یک‌صد و پنجاه‌هزار تن پیاز در کشور و به‏دنبال آن تولید شایان توجهی بوته پیاز، به‏نظرمی‏رسد درصورت فر‏آوری مناسب و به‏کارگیری آن در جیره دام، این فرآورده جانبی می‏تواند بخشی از نیاز دام را برآورده کند. به‏دلیل رطوبت بالا و به‏ویژه کربوهیدرات محلول در آب پایین، سیلوکردن آن با چالش‏هایی روبروست. ازاین‏رو این پژوهش باهدف اندازه‏گیری ترکیبات ‏شیمیایی و گوارش‏پذیری سیلوی اندام هوایی پیاز فراوری‏شده با اوره، ملاس و خرمای‏ غیرخوراکی (وازده)، به روش تولید گاز انجام شد.
مواد و روش‏ها: اندام‏های هوایی پیاز از مزارع شهرستان جیرفت، گردآوری و پس از پژمرده‏شدن، برای سیلوکردن به قطعات یک تا دو سانتی‏متری خردشدند. بوته‏های خردشده پیاز پس از آمیختن با اوره (در دو سطح 5/2 و 5 درصد)، ملاس و خرمای ‏وازده بدون ‏هسته (هرکدام در دو سطح 10 و 15‏درصد)، درون کیسه‌های پلاستیکی سیلوشدند. کیسه‏ها پس از 60 روز بازشدند و بی‏درنگ، pH سیلاژ اندازه‌گیری‏شد. ترکیبات‏شیمیایی شامل ماده‏ خشک، ماده آلی، پروتئین خام، الیاف نامحلول در شوینده خنثی، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، غلظت کربوهیدرات‏های محلول و نیتروژن آمونیاکی نمونه‏ها اندازهگیری ‏شد. برای اندازه‏گیری گوارشپذیری آزمایشگاهی روش تولید گاز به‏کاررفت و فراسنجه‏های تخمیر شامل گوارش‏پذیری ماده آلی، انرژی قابل‏سوخت‏وساز، انرژی خالص شیردهی و اسیدهای کوتاه‏زنجیره هریک از تیمارها برآورد شدند.
یافته‏ها: ماده خشک با افزودن هر سه افزودنی نسبت به سیلوی بدون افزودنی افزایش و الیاف نامحلول در شوینده خنثی کاهش یافت. ماده آلی در سیلوهای دارای اوره و ملاس بیشتر و در سیلوهای دارای خرمای‏ وازده نسبت به شاهد کمتر بود. پروتئین خام، تنها در سیلوهای دارای اوره (09/17‏درصد) از سیلوی شاهد (28/8‏درصد) بیشتر بود و چربی خام، فقط با افزودن خرمای وازده افزایش یافت (05/0P<). الیاف نامحلول در شوینده اسیدی تحت تاثیر افزودن اوره و خرمای‏ وازده قرار نگرفت (05/0P>)؛ ولی در سیلوهای دارای ملاس (40/15 درصد) از سیلوی شاهد (13/24 درصد) به‏گونه معنی‏داری بیشتر بود. افزودن خرمای‏ وازده و ملاس به سیلو، افزایش کربوهیدرات‏های محلول و کاهش pH و نیتروژن آمونیاکی را درپی‏داشت (05/0P<). افزودن خرمای وازده و اوره تاثیر معنی‏داری بر پایداری هوازی نداشت؛ ولی پایداری هوازی در سیلوهای دارای ملاس (48 ساعت) بیشتر از تیمار شاهد (44 ساعت) بود (05/0P>). یافته‏های آزمایش تولید گاز نشان داد که افزودن ملاس به سیلاژ باعث افزایش میزان گاز تولیدی نسبت به تیمار شاهد و افزودن اوره، باعث کاهش گاز تولیدی نسبت به تیمار شاهد شد (05/0P<) درحالی‏که افزودن خرمای وازده به سیلاژ بوته پیاز، تاثیر معنی‏داری براین فراسنجه نداشت. پتانسیل تولید گاز تنها با افزودن 15 درصد ملاس به سیلو افزایش یافت و افزودن ملاس و خرمای وازده، ثابت نرخ تولید گاز را نسبت به تیمار شاهد افزایش و افزودن اوره این فراسنجه را کاهش داد (05/0P<). انرژی قابل‏سوخت‏وساز و درصد گوارش‏پذیری ماده آلی در سیلوهای دارای ملاس (به ترتیب 88/8 مگاژول بر کیلوگرم و 09/60‏درصد) و خرمای وازده (به ترتیب 87/8 مگاژول بر کیلوگرم و 12/50‏درصد) از سیلوی بدون افزودنی (به ترتیب 08/8 مگاژول بر کیلوگرم و 93/54درصد) بیشتر بود (05/0P<). اسیدهای چرب کوتاه‏زنجیره و انرژی خالص شیردهی تنها با افزودن ملاس (به ترتیب 99/0 میلی‏مول و 13/5 مگاژول بر کیلوگرم) از شاهد (به ترتیب 87/0 میلی‏مول و 47/4 مگاژول بر کیلوگرم) بیشتر بود (05/0P<).
نتیجه‏گیری: افزودن ملاس و خرمای وازده به سیلاژ اندام هوایی پیاز، با بهبود تخمیر، کاهش الیاف و افزایش گوارش‌پذیری، کیفیت تغذیه‌ای سیلاژ را افزایش داد؛ درحالی‏که افزودن اوره به تنهایی چنین تاثیری بر کیفیت سیلاژ نداشت؛ بنابراین، به‏کارگیری ملاس و خرمای وازده به‏عنوان راهکاری مؤثر در افزایش ارزش غذایی پسماند پیاز در تغذیه دام قابل ‏توصیه است

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Chemical composition and in vitro digestibility of ensiled onion aerial parts supplemented with waste dates, molasses, and urea

نویسندگان [English]

  • SeyedMehdi Ghoreishi 1
  • Saeedeh Shahdadi 2
  • Nemat Ziaei 3
  • Amir Mousaie 2
1 Department of Animal Science School of Agriculture Shiraz University Shiraz Iran
2 Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, University of Jiroft, Jiroft, Iran
3 Department of Plant Production, Faculty of Agriculture, Shirvan Higher Education Complex, Shirvan, Iran
چکیده [English]

Background and Objectives: Onion (Allium cepa) cultivation generates substantial by-products, with aerial parts (leaves and stems) often discarded after bulb harvesting. In Iran, annual onion production exceeds 3.15 million tons, yielding a lot of onion tops as agricultural waste. These residues, typically left in fields or occasionally grazed by sheep, possess untapped potential as livestock feed. However, their high moisture content and low water-soluble carbohydrate (WSC) levels present challenges for direct ensiling. This study evaluated the effects of urea, molasses, and waste date as silage additives on the nutritional quality, fermentation profile, and in vitro gas production of onion top silage.
Materials and Methods: Onion tops were collected from Jiroft farms, wilted for 24 hours to achieve about 30% dry matter (DM), and chopped into 1–2 cm pieces. The experimental treatments included: control (no additive), urea (2.5% and 5%), molasses (10% and 15%), and waste date (10% and 15%) on fresh weight basis. The prepared material was tightly packed into polyethylene bags, vacuum-sealed, and ensiled for 60 days. Post-ensiling analyses included chemical composition (DM, organic matter (OM), crude protein (CP), neutral detergent fiber (NDF), acid detergent fiber (ADF), WSC, and ammonia nitrogen (NH₃-N)), pH, and aerobic stability. In vitro gas production method was assessed, with derived parameters including metabolizable energy (ME), net energy for lactation (NEl), organic matter digestibility (OMD), and short-chain fatty acids (SCFA).
Results: Results indicated that all additives increased DM content compared to control (P< 0.05). Molasses and urea enhanced OM, while waste date reduced it. Urea supplementation significantly raised CP levels, whereas molasses and waste date had no significant effect. NDF and ADF decreased notably with molasses (P< 0.05), while urea and waste date only reduced NDF. WSC content increased substantially with molasses and waste date, but remained unaffected by urea. Fermentation quality varied significantly among treatments: pH was lowest in molasses-treated silage (3.87 at 15%) and highest with urea (8.12 at 5%). NH₃-N concentrations increased markedly with urea but decreased with molasses and waste date. Aerobic stability improved with molasses (48 h vs. 44 h in control). In vitro gas production analysis revealed that molasses (15%) enhanced cumulative gas production and OMD, while urea reduced the gas production rate. ME and NEl values were highest with molasses (8.88 MJ/kg DM and 5.13 MJ/kg DM, respectively).
Conclusion: In conclusion, molasses and waste date effectively improved the fermentation quality and nutritional value of onion top silage. Molasses demonstrated superior effects by increasing WSC, reducing pH, and enhancing aerobic stability, while waste date improved digestibility without compromising fermentation. Although urea increased CP content, its adverse effects on pH and NH₃-N limited its overall benefits. For optimal silage production from onion tops, the addition of molasses or waste date is recommended. These findings highlight the potential for sustainable utilization of agricultural by-products in ruminant diets, offering economic and environmental advantages through reduced feed costs and waste minimization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Anerobic Stability
  • Gas Production
  • Onion Aerial Parts
  • Silage Additives